Mojkovac je planinski grad u Crnoj Gori na ušću rijeka Tare i Morače, poznat po slavnoj Bici na Mojkovcu iz 1916. godine i pristupom Nacionalnom parku Durmitor i Biogradskom jezeru.

Mojkovac, Montenegro: Kompletan vodič za putovanje i istoriju

Pregled

Mojkovac je mali planinarski grad situiran na nadmorskoj visini od 820 metara u severozapadnom dijelu Crne Gore, na podnožju planina Bjelasice i Sinjajevine. Često nazvan "mala Švajcarska Crne Gore", ovaj istorijski grad nalazi se na početku kaniona rijeke Tare i služi kao ulazna tačka za neke od najspektakularnijih prirodnih pejzaža Crne Gore [1][2]. Grad se nalazi između opština Kolašin i Žabljak, što ga čini idealnom bazom za istraživanje severnog dijela zemlje.

Opština ima populaciju od približno 10.000 stanovnika i pokriva površinu od 367 kvadratnih kilometara. Najveće prirodno bogatstvo Mojkovca je prekrasna rijeka Tara, koju pesnici nazivaju "Suzom Evrope" - najduža rijeka u Crnoj Gori sa dužinom od 150 km, sa čistom i pijaćom vodom na cijelom toku [3][4].

Istorija

Srednjovjekovni period i srebrna rudnika Brskovo

Istorija Mojkovačkog regiona je duboko povezana sa srednjovjekovnom rudarskom naselju Brskovo, koje se nalazi svega 6 km od modernog Mojkovca. Rudarske operacije u Brskovu su prvi put zabilježene u trinaestom vijeku, sa rudarenjem srebra koje je počelo 1270 [5][6]. Brskovo je prvi put spomenut između 1219 i 1228 u trgovačkoj listini Stefana Prvovjenčanog upućenoj Republici Ragusi (Dubrovnik).

Za vrijeme svoje zlatne ere, za vrijeme srpskog kralja Stefana Uroša I, Brskovo je postao najveća srebrna rudnika na Balkanu. 1254. godine, kralj Uroš je uveo sasopskalne rudare koji su donijeli napredna rudarsku znanja i odigrali su veliku ulogu u razvoju srednjovjekovnog rudarstva [7]. Male rudarsko-proizvodne operacije uključivale su prikupljanje novca nazvane "Grossi de Brescova." Za vrijeme ovog blagostanja, carinska stanica je postojala u Brskovu kao i, jedan vijek kasnije, konzulat Dubrovnika [8].

Na cijeloj unutarnjoj teritoriji sadašnje Crne Gore, Brskovo je bio jedini trgovački centar čija je važnost mogla biti uporediva sa obalnim gradovima. Naselje je redovno posjećivano trgovcima iz Kotora i Dubrovnika i dostiglo je vrhunac 1280-ih godina [9]. Grad je imao crkvu Djevice Marije koju je administrirala dominikanska braća iz Dubrovnika i bio je napredujući trgovački hub.

Osmanski period

Od 1350. godine nadalje, Brskovo je počeo u potpunosti pasti. 1398-1399. godine, Turci su zauzeli Brskovo, i prema izvorima Dubrovnika, do 1433. godine to je bilo napušteno mjesto [10][11]. 1477. godine, Mojkovački region je pripojene Sandžaku Herzegovine, i kasnije je često mijenjao svoju upravnu pripadnost tokom Osmanskog perioda [12].

Region je ostao pod osmanskom kontrolom nekoliko vekova. U oslobađajućim ratovima od 1876-1878, lijeva obala Tare je oslobođena od turske vlasti. Granica između Crne Gore i Osmanskog carstva, priznata Berlinski ugovorom, bila je rijeka Tara. Ova situacija je ostala do Prvog balkanskog rata 1912. godine, kada je cijeli Mojkovački region oslobođen i pripojene Crnogorskoj državi [13].

Bitka kod Mojkovca (6-7. januar 1916)

Bitka kod Mojkovca je najčuvenijaij istorijski događaj povezan sa gradom i stoji kao jedno od ponosa vojnih dostignuća Crne Gore. Ova Prva svjetska ratna bitka je vođena između 6. i 7. januara 1916. (na Pravoslavni Božić, poznat i kao "Krvavi Božić") blizu Mojkovca, između armija Austro-Ugarske i Kraljevine Crne Gore [14][15].

Zimi 1915. godine, Crnogorska armija je tri mjeseca ratovala sa Austro-Ugarskom armijom u Srbiji. U januaru 1916. godine, dobila je nalog da štiti povlačenje Kraljevske srpske armije ka Korzici u Grčkoj preko Albanije [16]. Predvođena Sardarem (Vojvodom) Jankom Vukotićem, sa Krstom Popovićem kao zamjenikom zapovjednika, približno 6.500 crnogorskih vojnika je branilo ključne pozicije oko Mojkovca protiv Austro-Ugarske sile od oko 20.000 vojnika podržane artiljerijom [17][18].

Uprkos oštroj zimskoj situaciji i brojčanoj inferiornosti od više od 3 prema 1, Crnogorci su odbili ponovljene napade i nanijeli teške gubitke napadačima. Procjene ukazuju da je oko 2.000 Austro-Ugarskih mrtvih i ranjenih, dok su Crnogorci imali manje gubitke [19]. Bitka se završila sa odlučujućom Crnogorskom pobjedom, iako je do 25. januara cijela Crnogorska armija položila oružje [20].

Međutim, ova taktička pobjena je postigla svoju stratešku svrhu: usporila je Austro-Ugarsku ofanzivu, sprečavajući presretu povlačećih srpskih armijskih ostataka koji su evakuisani kroz Crnogorsku teritoriju prema albanskoj obali [21]. Ovaj junački otpor je dozvolio srpskim snagama da dođu do sigurnosti i na kraju se reorganizuju, nastavljajući njihovu borbu u ratu.

Moderna era

U modernom periodu, rudarsko istraživanje u Brskovu je ponovno započeto 1950. godine, sa operacijama koje su ponovno počele 1976. i nastavljene do 1991. [22]. Danas, lokaciju razvija Tara Resources kao rudnikom cinka, olova i bakra [23]. U 2000-tim i dalje, Mojkovačka ekonomija je stavila naglasak na uslužnu diversifikaciju, posebno zimski turizam preko ski objekata na planini Bjelasici [24].

Glavne atrakcije

Istorijska mjesta

Spomen bitke kod Mojkovca Odmah izvan Mojkovca stoji spomenik koji čuva uspomenu na poginule heroje bitke kod Mojkovca 1916. godine [25]. Ovaj spomenik čuva žrtvu Crnogorskih vojnika koji su junaški ratovali protiv nepreglednih mogućnosti.

Spomenik Janku Vukotiću Spomenik grovu Janku Vukotiću (1866-1927), koji je vodio Crnogorsku armiju do pobjede u bici kod Mojkovca, prekrasno je postavljen na glavnom trgu u Mojkovcu [26][27]. Ovaj spomen zapovjedniku Crnogorske Sandžačke armije u Prvom svjetskom ratu je djelo kipara Svetomira i Svetozara Radovića. Vukotić je služio kao premijer Crne Gore od maja 1913. do jula 1915. i bio je načelnik Glavnog stožera Crnogorske armije tijekom Prvog svjetskog rata [28].

Arheološka nalazišta Brskova Nalazi se 6 km od Mojkovca, istorijski iskopavanja Brskova uključuju ruševine srednjovjekovne kovnice (13. vijek) i ostatke onoga što je bila najvažnija srebrna rudnika na Balkanu [29][30]. Posjetioci zainteresirani za istorijske vrijednosti mogu istražiti ovo fascinatno nalazište koje nudi uvid u Crnogorski srednjovjekovni komercijalni prosperitet.

Manastir Morača Osnovan 1252. godine od strane Stefana Vukanovića srpske Nemanjićevske dinastije, manastir Morača je jedan od najvažnijih vjerskih i kulturnih spomenika Crne Gore [31][32]. Stefan Vukanović, unuk Stefana Nemanji (oca srpske države), je osnovao manastir moguće na svojim vlastitim zemljama [33].

Glavna svetinja (katolikon) je velika jednobrodna crkva izgrađena u Raškom stilu, posvećena Uspenju Marije, sa manjom kapelom posvećenom Svetom Nikoli [34]. Najpoznatija među freskama je ciklus 13. vijeka proroka Ilije, jedno od najvažnijih djela srpske srednjovjekovne umetnosti [35]. Uprkos što je Osmanliji zapaljeni prvi put 1505. godine, značajan dio originalnih 13. vijeka freski je preživio, predstavljajući istaknuté primjere srednjovjekovne balkanske umetnosti [36][37].

Godinama, manastir je odigrao važnu ulogu kao centar kulture, duhovnosti i obrazovanja, kao i centar otpora protiv Osmanskog carstva [38].

Crkva Arhangela Mihaila Izgrađena u kasnom 19. vijeku, ova crkva je još jedno važno kršćansko svetinje u području dostupnom iz Mojkovca [39].

Manastir Svetog Đorđa Datira iz 16. vijeka, ovaj manastir predstavlja još jedno važno vjersko mjesto blizu Mojkovca [40].

Prirodne atrakcije

Nacionalni park Biogradska Gora Jedan od pet nacionalnih parkova Crne Gore i vjeruje se da je najstariji (sa istorijom koja počinje 1878), Biogradska Gora se nalazi u planinama Bjelasice između rijeka Tare i Lima [41][42]. Park pokriva 54 kvadratnih kilometra i sadrži jednu od posljednje tri primarne šume Evrope [43].

Ulazak u park se nalazi duž puta od Mojkovca do Kolašina, približno 5 km od Mojkovca i 17 km od Kolašina [44][45]. Mojkovac je na 11,5 kilometara i 20 minuta vožnje od parka, što ga čini pogodnom bazom za posjetioca [46].

Biogradsko jezero je srce parka, okruženo neprekinutom šumom sa stablima starijim od 500 godina. Park nudi aktivnosti kao što su pješačenje, biciklizam i ribolov [47]. Da biste došli do parka, posjetioca mogu uzeti lokalnim autobusom iz Mojkovca i tražiti da se spuste na skretanju za Nacionalni park Biogradska Gora - to je oko sat vremena pješačenja (5 km) od glavnog puta do jezera [48]. Taksiji i privatni automobili iz Mojkovca su takođe lako dostupni [49].

Kanion rijeke Tare Kanion Tare je najdublji kanion u Evropi, dosežući 1.300 metara dubine na najmožoj tački, i drugi najdublji na svijetu nakon Velikog kaniona [50][51]. UNESCO je priznal važnost ovog ekosistema uključujući kanion kao dio Nacionalnog parka Durmitor svjetska baština [52]. Rijeka Tara je 150 km dugačka sa čistom, pijaćom vodom na cijelom toku [53].

Nalazi se na spajanju Mojkovca, Pljevalja i Žabljaka u Nacionalnom parku Durmitor, kanion nudi spektakularnu scenografiju i svjetske outdoor aktivnosti [54]. Mojkovac je pozicioniran baš na početku kaniona rijeke Tare [55].

Jezero Zabojsko Jezero Zabojsko, poznato kao "Planinsko oko Sinjajevine", nalazi se na severozapadnim padinama planine Sinjajevine na nadmorskoj visini od 1.477 metara [56][57]. To je treće najdublje jezero u Crnoj Gori sa dubinom od 19 metara [58]. Jezero je 265 metara dugačko (smjer zapad-istok) i 165 metara široko, sa površinom od 27.600 kvadratnih metara [59].

Okruženo gustom iglastom i bukovat šumom, jezero Zabojsko nudi mir i izuzetnu prirodnu ljepotu [60]. Voda je čista, čista i prozirna do dubine od 8 metara, sa ljetnom temperaturom od 16°C [61]. Jezero je dom pastrve i strogo je zaštićeno unutar Nacionalnog parka Durmitor [62]. Posjetioca mogu krenuti šetnjom oko cijelog jezera na kratkom i lakom putu [63].

Platoska planina Sinjajevina Sinjajevina je najsveća planinskog景观 Crne Gore, zauzimajući površinu od preko 60 kvadratnih kilometara i mjereći 35 do 40 km dugačka i 10 do 15 km široka [64][65]. Najveći dio Sinjajevine je zapravo naborana visoravan sa uniformnom krajolikom od krškog povlačenja, polja i trava головe, sa prosječnom visinom od 1.600 do 1.700 metara [66].

Sinjajevina drži najveće pašnjačko područje u Crnoj Gori i izgrađena je uglavnom od trijaškog i jurskog vapnenca i dolomita [67]. Planina je ograničena moćnim rječnim kanionima, sa Morački koja teče na jugu i Tara koja okružuje područje na istočnoj i sjevernoj strani [68]. Ascent planine Sinjajevina (2.277 m) tipično počinje iz centra Mojkovca [69].

Crna borovnica šuma Jedna od najznačajnijih i najljepših šumskih krajolika u Crnoj Gori, crna borovnička šuma se nalazi u kanionskoj dolini rijeke Tare i nudi jedinstveno prirodno iskustvo [70].

Most Đurđevića Tara Izgrađen između 1937 i 1940, most Đurđevića Tara je značajna inženjering znamenitost dizajnirana od inženjera Mijata Trojanović, stojeći 172 metra iznad rijeke Tare [71][72]. To je jedno od najboljih mjesta za gledanje kaniona Tare i postalo je ikonski simbol Crnogorske prirodne ljepote.

Aktivnosti i avanture

Rafting

Rafting na rijeci Tari je jedna od najpopularnjih atrakcija u Crnogorskom sjeveru, sa Mojkovcem kao polaznom točkom [73][74]. Tara je jedna od tri svjetski najatraktivnije rijeke za rafting [75]. Jednodnevna ruta od Brstnovice do Šćepan Polja je 18 kilometara dugačka i traje oko 2 do 3 sata [76].

Sezona raftinga traje od aprila do oktobra, sa ranom sezonom rezerviranom za iskusne avanturise, dok obitelji sa djecom mogu uživati Taru tijekom ljetnih mjeseci [77]. Profesionalni pružatelji outdoor aktivnosti u Mojkovcu nude rafting zajedno sa kajaking i kanjoniranje iskustvima [78].

Zip-lajniranje

Zip-line na mostu Đurđevića Tara nudi dah zaustavljen iskustvo, letelice na nadmorskoj visini od gotovo 150 metara (172 metra precizno) iznad strme kanjonske provalije [79][80]. TARASPORT nudi najduži zip-line u Evropi sa dužinom užeta od 1.200 metara [81]. Ekstremni zipline je malo duži od 1 km i leti preko kaniona brzinama do 120 km/h [82].

Tara ima dva zip-lajniranja: žuta (824 m) i zelena (1.050 m) [83]. Sam zip-line klizač traje oko 3 minute i može se ponoviti više puta sa dodatnom uplatom [84].

Muvarenje

Muvarenje ima dugu istoriju na rijeci Tari, posebno u području blizu Mojkovca, koja je primjeran položaj za ovaj sport [85]. Rijeka Tara je broj jedan rijeka za muvarenje u Crnoj Gori, bogata ribom, uglavnom jegmulj i pastrvu [86][87].

Zona muvarenja se proteže na 8 km, sa gornjom granicom koja prolazi odmah pored Nacionalnog parka Biogradska Gora [88]. Donja zona se proteže do Mojkovca [89]. Muvarenje je "zahvati i oslobodi" samo, a ovaj dio rijeke Tare je isključivo dozvoljeno za muvarenje prema regulacijama "uhvati i oslobodi" [90][91].

Pješačenje i planinarenje

Teren oko Mojkovca je idealan za pješačenje, sa stazama koje vode kroz visoravni Sinjajevine, planinsku oblast Bjelasice i Nacionalni park Biogradska Gora [92][93]. Sinjajevina (2.277 m) nudi odličnu pješačenje i penjačke avanture sa lako dostupnim rutama iz Mojkovca [94].

Alpinisti iz cijelog svijeta dolaze da osvoje vrhove planina Bjelasice i Sinjajevine [95]. Dugi planinski put Via Dinarica prolazi kroz ovo područje, sa dina 14 rute koja povezuje Mojkovac do Sinjajevina domaćinstava [96].

Planinsko biciklisanje

Opština Mojkovac je skriveni dragulj za ljubitelje planinskog biciklisanja, nudeći uzbudljive MTB staze koje zadovoljavaju sve nivoe vještine [97][98]. Regija je smještena usred veličanstvenih planina i bujne šume, pružajući raznolik teren savršen za planinsko biciklisanje [99].

Popularne staze uključuju: - Vilusi Trail: Poznata po svojim tehničkim dijelovima i nevjerojatnim planinskim pogledima [100] - Kolašin-Mojkovac ruta: Slikovita ruta kroz očaravajuća sela i netaknute krajolika [101] - Lipovo Village Loop: Savršeno za početnike na blagim padinama [102]

Biciklističaka ruta od 300 kilometara predstavlja čarobni istok Crne Gore, ograničen planinom Bjelasica i gradom Mojkovcem na sjeverozapadu [103]. Teren oko Sinjajevine je posebno idealan za planinsko biciklisanje [104].

Skijanje i zimski sport

Planina Bjelasica, koja pokriva veliki dio opštine Mojkovca, je prava čarolija prirodne ljepote zimi [105]. U očima skijaša, njene razjašćene su izazov za skijanje na hrapavom terenu, kao i za šetnju sa njuškavicom [106].

U 2000-tim i dalje, Mojkovačka ekonomija je stavila naglasak na zimski turizam preko ski objekata na planini Bjelasici [107]. Budući planovi razvoja predviđaju ukupno 224 kilometra skijačkih staza na Bjelasici, koje će biti pokrivene sa 52 ski liftova [108].

Njuškavicom mogu biti iznajmljena na centrima Nacionalnog parka Durmitor i Prokletije, raznih ski centara i lokalne turističke organizacije Mojkovca [109]. Zimskim mjesecima, Sinjajevina također nudi mogućnosti za duge skijačke avanture [110].

Paraglajding

Vremenske prilike u Mojkovcu pogoduju paraglajding letovima tijekom cijele godine [111]. Mojkovac, okružen planinama, ima idealne uslove za sve vrste vjetrova [112]. Klub "Phoenix" u Mojkovcu je organizirao paraglajding takmičenja, uključujući межmunicipal šampionata sa letačima iz različitih Crnogorskih klubova [113]. Svako ko želi da proba ovu vrstu aktivne odmora može to uraditi preko profesionalnih paraglajdera u tandem letovima [114].

Ostale aktivnosti

Jahanje na konjima kroz kanion Tare i okolna područja [115]
Quad ture organizirane od profesionalnih pružatelja outdoor aktivnosti [116]
Pljažne aktivnosti duž rijeke Tare sa besplatnim pristupom i uslugama lifeguarda [117]
Biciklističke ture kroz scenografske rute u Nacionalnom parku Durmitor [118]

Praktične informacije

Najbolje doba za posjet

Proljeće (april-maj) i jesen (septembar-oktobar) su idealni za pješačenje i istraživanje nacionalnih parkova [119]. Sezona raftinga na rijeci Tari traje od aprila do oktobra [120]. Ljetni mjeseci su savršeni za obitelji sa djecom da uživaju rafting i riječne aktivnosti [121]. Zima nudi odličnog skijanja i snježnu pješačenje mogućnosti na planinama Bjelasici i Sinjajevini [122].

Za putniče sa malim budžetom, septembar do novembar obično nudi najniže cijene hotela [123].

Kako doći

Mojkovac se nalazi u severozapadnom dijelu Crne Gore i može se lako dosegnuti sa:

Automobil ili autobus: Od Nikšića i Podgorice preko glavnih puteva [124]
Voz: Željezničke linije povezuje Mojkovac sa Kolašinom i drugim gradovima. Voz se zaustavlja na stanici Mojkovca, mada se ne zaustavlja na ulazu u Nacionalni park Biogradska Gora [125]

Grad je strateški pozicioniran između Kolašina (približno 20 km dalje) i Žabljaka, čineći ga odličnom bazom za istraživanje severnog regiona.

Turističke usluge

TripAdvisor ima 342 recenzije hotela Mojkovca, atrakcija i restorana [126]. Profesionalni pružatelji outdoor aktivnosti u gradu nude sveobuhvatne usluge uključujući: - Ekspedicije za rafting - Kajaking i kanjoniranje - Quad ture - Priprema zip-lajniranja - Vodiči za muvarenje - Iznajmljivanja planinskih bicikala i ture - Tandem paraglajding letovi

Lokalna turističkom organizacijom u Mojkovcu pružaju informacije i mogu pomoći u aranžiranju aktivnosti i smještaja [127].

Zašto posjetiti Mojkovac

Mojkovac nudi jedinstvenu kombinaciju bogatog historijskog nasljeđa, neprekinute prirodne ljepote i svjetske klase outdoor avanture. Za razliku od više turističkih obalnih destinacija, Mojkovac pruža autentičnog planinskog iskustva gdje posjetioca mogu istražiti Evropski najdublji kanion, veslati po jednoj od kontinenta najljepšije rijeke, hodati kroz primarne šume i stati na mjestu junaške Prve svjetske ratne bitke.

Grad služi kao savršena baza za istraživanje više nacionalnih parkova, sudjelovanje u adrenalinskim sportovima kao što su zip-lajniranje i rafting, ili jednostavno uživanje u spokojnosti planinskih jezera i šuma. Bilo da ste povjesničar zainteresiran za srednjovjekovnog rudarstvo i Prvo svjetsku ratnu baštinu, tražitelj avanture koji traži rafting i paraglajding, ili ljubitelj prirode koji želi istražiti netaknuto pustošnost, Mojkovac pruža nezaboravno Crnogorsko planinsko iskustvo.