Dvije stilizovano izrezbarene ribe zauvijek spojene i jedna drugoj okrenute repovima, koje se danas mogu vidjeti na mnogim suvenirima, su ekskluzivni simbol grada Budve. Iza ovog simbola stoji davna legenda o osnivanju grada. Legenda naime kaže da je Budvu osnovao Kadmo, jedan od tri sina feničanskog kralja Agenora. Budući da nije uspio da u očev dom povrati odbjeglu sestru Evropu, koju je oteo Zevs, Kadmo u tuđini osniva grad Tebu. Iz Tebe je progran sa ženom Harmonijom, dolazi na ove prostore i osniva Budvu (Butua, Budoe). Plašeći se starog prokletstva, da se ne bi pretvorio u aždaju, Kadmo se sa Harmonijom baca u more. Pretvoreni u dvije ribe, oni i danas postoje u turističkom predanju. Budva je najstariji u kontinuitetu naseljeni grad na Jadranu koji privlači sve veći broj turista svake godine. Budva se prvi put pominje u IV vijeku prije nove ere.

Na mjestu Starog grada nekad se nalazilo poluostrvo. To se poluostrvo vremenom sasvim spojilo sa kopnom. Kamene kuće i crkve, te uske ulice i mali zeleni đardini (bašte) opasani bedemima sa svih strana – čine Budvu tipičnim srednjovjekovnim primorskim gradom. Iz njega se pruža pogled na plavetnilo otvorenog mora, kilometarske plaže i obližnje ostrvo Sveti Nikola, najveće ostrvo na Crnogorskom primorju. Poluostrvo Sveti Stefan je jedinstven u svijetu kao luksuzni grad-hotel i neodvojiv od slike Budve, kojoj gravitira i pripada njenom ambijentu. Budva ima mnogo raznovrsnih atrakcija za posjetiti, pa pored njenih predivnih pješčanih plaža koje sami možete odabrati, predlažemo vam nekoliko kulturnih znamenitosti koje ne bi trebali propustiti.

1. Crkva Sv. Trojice Bilo da ste planirali da je posjetite ili ne, šanse su velike da se nađete na najvećem trgu u Budvi, ispred hrama, posvećenog Svetom Trojici. To je jedna od lokacija koja se najviše pojavljuje kada na internetu pretražujete informacije o Budvi i to iz dobrog razloga. Prije svega, crkva se nalazi u samom centru grada, okružena restoranima, kafeima, barovima, suvenirnicama, buticima i prodavnicama. Trg, gdje se nalazi crkva, je izuzetno posjecen kako od lokalnih tako i od stranih posjetioca, ali to nije uvijek bio slučaj. Nakon propasti Mletacke republike 1797. godine i dolaska Austrije, uz zalaganje crnogorskog vladike Petra I i na zahtjev pravoslavnih gradjana Budve, 1798. godine započeta je gradnja crkve posvećena Sv. Trojici. Crkva je građena po ugledu na crkvu Sv. Uspenja Bogorodice manastira. Građena je tesanim bijelim i crvenkastim kamenom ređanim u pojaseve, a enterijer je ukrašen ikonostasom velike umjetničke vrijednosti, iz 1833. godine, kojeg je radio Grcki zograf sa ostrva Milosa, Naum Zetiri. Hram je ukrašen zvonikom "na preslicu" sa tri zvona, dok je prostor oko crkve lijepo popločan i gdje se nalazi grob poznatog crnogorskog pisca i politicara rođenog u Budvi, Stefana Mitrova Ljubiše.

2. Veliko zvono Starog grada Zvono prati priča o snimanju jednog od najpopularnijih filmova 60tih godina. Naime riječ je o filmu Frans G. Bengtssona “The Long Ships” u režiji Jack Cardiffa koji se snimao osim u Budvi, na lokacijama Petrovca i Ulcinja. Buđžet filma je tada bio nevjerovatnih 16 miliona dolara, a u Crnoj Gori su tada boravili najpoznatiji glumci tog vremena: Richard Widmark, Sidney Poitier, Russ Tamblyn, ali i jedna od najljepših Jugoslovenki, Beba Lončar. Radnja filma se odvija oko dva brata Vikinga koji kradu brod kralja Skandinavaca i odlaze u potragu za dragocenim, velikim zvonom koje je bilo poznato kao "majka glasova", a kasnije u sukobu Mavara i Vikinga oko istog zlatnog zvona. Film je donio istorijske promjene u Budvi. Cuvena plaža Ričardova glava, ranije poznata kao Brijeg od Budve, je dobila ime zahvaljujući glavnom glumcu filma Richardu Widmarku. Za potrebe filma i po zahtjevu glumca, ispred hotela Avala je izgrađeno drveno pristaniste koje se pružalo pedesetak metara u more sa betonskom platformom i glavom na samom vrhu a koja je nazvana po Widmarku "Ričardova glava". Tako je i čitava pješčana plaža koja se proteže od samih zidina Starog grada do dijela ispred hotela Avala dobila isto ime. Veliko zvono iz filma sada zauzima počasno mjesto na trgu ispred ulaza u Stari grad. Iako je rađeno od plastike, zvono sa svom drvenom građom iz filma otkupljuje porodica Marović, a od njih zatim porodica Delević dok na kraju vlasnik zvona postaje Nikola Palunko. Veliko zvono, rekvizit iz poznatog filma danas predstavlja interesantnu atrakciju i okuplja veliki broj turista i prolaznika na putu ka Starom gradu Budva.

3. Gradski muzej Osnivanje gradskog muzeja se veže za 1962. godinu, nakon pronalaska antičkih nekropola (helenističkih i rimskih) otkrivenih 1957–1958. godine, u blizini Starog grada. U tom periodu zbirka arheoloskih prdmeta je bila izložena u neuslovnim prostorijama koji nisu ispunjavali muzejske standarde. Tek kasnije, nakon zemljotresa 1979. godine kada je otkriveno više hiljada muzejskih predmeta iz budvanskih nekropola, formirana je koncepcija muzeja u odgovarajućem prostoru. Savremena muzejska zgrada je otvorena 2003. godine, u centru starog grada i od izuzetnog je značaja za Budvu, Crnu Goru i šire. Izložbeni prostor obuhvata preko 400m2, gdje je na četiri nivoa prikazana istorija grada Budve duga više od 2500 godina. Vremenski period počinje od prastanovnika plemena Ilira, preko Grka, Rimljana, kulture slovenskih plemena do novije istorije, kada su u Budvi živjeli bogati trgovci, zanatlije, moreplovci, ribari. Muzej grada Budva je 2005. godine u Londonu dobio nagradu "Zelena jabuka" za očuvanje i razvoj autentičnih arhitektonskih i drugih kulturno-istorijskih vrijednosti.

4. Citadela Najmonumentalnija srednjovjekovna građevina unutar budvanskih gradskih zidina je tvrđava Citadela. Kompleks je karakterističan po tome što je potpuno autonoman i predstavlja jedan od najznačajnijih fortifikacionih objekata srednjeg vijeka na crnogorskom primorju. U okviru kompleksa se nalaze bedemi, ostaci srednjevjekovne crkve Sv. Marije, kapije, više platoa i zgrade nekadašnje kasarne. U okviru Citadele je i pomorski muzej sa jednom od najvrjednijih kolekcija knjiga i mapa posvećenih Balkanu, koji je u privatnom vlasništvu. Od eksponata se izdvaja značajan broj unikatnih knjiga i veoma rijetkih primjeraka ručno bojenih istorijskih mapa. Na prvom spratu, u Citadeli nalazi se restoran gdje u intimnom ambijentu možete uživati u vrhunskim kulinarskim specijalitetima i izvarednoj usluzi. Sa terase ovog lokala, na istočnoj kuli, pruža se fantastičan pogled na ostrvo Sv. Nikola i otvoreno more Jadrana. Na jugozapadnom dijelu kompleksa je i vidikovac sa kojeg se pruža jedan od najljepših pogleda na cijelu Budvu, a sa druge strane i na budvanske plaže.

5. Jezgro Starog grada Uzbudljivo je koračati uskim prolazima popločanim starim kamenom centra Budve i zamišljati kako se nekada ovdje živjelo kroz vijekove. Oduševit će vas šetnja kroz ulice Starog grada, kameni zidovi sa kulama i fortifikaciona gradska kapija. Poželit ćete da napravite što više fotografija Starog grada koji otkriva ostatke mletačke vladavine, dok arheoloski dokazi pokazuju tragove Ilira, starih Grka i Rimskih utvrđenja. Gradske zidine pružaju pogled na more i ostrvo Sv. Nikola. U južnom dijelu, bedemi se šire i formiraju Citadelu, nekada veliko utvrđenje koje je sada prostor za kulturna dešavanja. Stoga, neka budvanski Stari grad obavezno bude dio plana tokom vaše posjete ovom šarmatnom gradu.

6. Tradicionalni dezert rustule U jednoj od ulica Starog grada Budve, nalazi se poslastičarnica koja služi tradicionalne poslastice. Jedno od jela koje morate probati u Crnoj Gori su ruštule - preukusne kolače koji mogu da se služe sa slatkim ili slanim dodacima. Ruštule su iskonska mediteranska poslastica koja se sprema duž čitavog Jadrana. Bio bi grijeh da posjetite primorje Crne Gore, a da ih ne probate. Budvani, odnosno Paštrovčani, tvrde da je njihova varijanta ruštula najbolja. Vama ostaje jedino da ih probate i procijenite da li vam se ova tradicionalna poslastica sviđa.

7. Tvrđava Mogren Na obronku brda Spas, koji se nalazi iznad čuvene budvanske plaže Mogren, nalazi se tvrđava Mogren. Ovaj predio Budve je zelena šumovita oblast i posmatraliste odakle se pruža panoramski pogled na okolne planinske vrhove i beskonačnu morsku pučinu. Predivan pogled sa visine stavlja stvari u drugačiju perspektivu i nudi bolji način da se sagleda gdje se u suštini nalazite. Smješten između planina, brdo Spas na kome se tvrđava nalazi, zaštićen je spomenik prirode III kategorije. Dok ste na vrhu možete istraživati floru i faunu te oblasti, ali i fortifikacioni objekat tvrđavu Mogren. Samo budite oprezni, u ljetnjem periodu možete naići na zmiju, jer je u ostalom to njihovo stanište. Tvrđava je sagrađena 1860. godine i nekadašnja je kasarna i vojno uporište austrougarske vojske. U okruženju se nalazi nekoliko platoa i vidikovaca sa kojih možete uživati u fantastičnom pogledu, i koji predstavljaju vrhunska mjesta za fotografisanje i meditaciju.

8. Crkva Sv. Ivana Na najvećem trgu u Starom gradu Budva, iznad zidina i krovova uzdiže se zvonik visine 36 m, podignut 1867. godine, katoličke crkve Svetog Ivana koji je rađen prema nacrtima arhitekte Lucchinija iz Tirola. U neposrednoj blizini se nalaze i ostale starogradske crkve: Santa Maria in Punta, Sveti Sava Osvećeni, Sveta Trojica, kao i ostaci ranohrišćanske bazilike iz petog vijeka i ostaci crkve Svete Marije u Citadeli. Crkva Sv. Ivana se smatra za jednu od najstarijih crkvi na crnogorskom primorju. Prema nekim podacima, podignuta je oko 1200. godine, od tada do danas je više puta rekonstruisana i dorađivana. Crkva je obnovljena nakon razornog zemljotresa iz 1667. godine. Smatra se da je do danas zadržala neizmmjenjen izgled iz XVII. vijeka. Unurašnjost crkve krasi ikona Bogorodice sa Hristom ili Madona in Punta, koja je urađena na drvetu i jedna je od najstarijih ikona na ovim prostorima. Kao najveća svetinja Starog grada, ova ikona je poznata i kao “Budvanska gospa”. Smatra se da je nastala još u XII. vijeku, a u ovu crkve je donešena u vrijeme dolaska Napoleonove vojske 1807. godine. Biskupski dvor, koji se nalazi sa južne strane i gleda na Citadelu do 1828. godine je bilo sjedište Budvanske biskupije sve do njenog ukidanja. Veliki mozaik u staklu, sa likom Sv. Ivana Krstitelja, koji je uradio hrvatski slikar Ivo Dulčić, nalazi se iza glavnog oltara u crkvi.

9. Podmaine manastir Ako ste u potrazi za atrakcijama izvan centra grada, zašto ne biste istražili manastir Podmaine koji se nalazi na blagom uzvišenju iznad budvanskog polja, oko 2km sjeverno od Starog grada? Drugo ime za manastir je Podostrog, i predstavlja prelijepo mjesto da se istraži manji hram Usprnija Presvete Bogorodice iz XV vijeka, zadužbina Crnojevica, crkva Sv. Petke iz 1747. godine i zadužbina mitropolita Save Petrovića. Nekada je ova crkva bila vojno utvrđenje u doba Austrije, a potom ga pop Filip Tanović otkupljuje. Konak je dugo vremena, do 1953. godine bio privatna svojina porodice Tanović. Nakon sto je nacionalizovan 1953., hram se renovira od 1995. I novi konaci i drugi objekti su izgrađeni, tako da se u manastiru danas organizuju crkvena i kulturna dešavanja. U prošlosti je manastir bio zborno mjesto plemena Maine. U ovom manastiru je i vladika Petar II Petrović Njegoš često provodio vrijeme. Burna istorija čini ovo mjesto primamljivo za posjetioce koje fascinira porijeklo, kultura i istorija ovog predjela.