Brza romanizacija Risiniuma počela je nakon pokoravanja Ilira pod kraljem Gentijem 167. godine p.n.e. Risinium je postao tipičan rimski grad, okružen zidinama, sa gradskim centrom – forumom na Carinskim poljima. Antičke grobnice – nekropole – nalazile su se izvan zidina, a na južnoj strani grada postojao je stambeni dio koji je sadržavao vile bogatih risanskih zemljoposjednika i trgovaca. Ostaci istočnog dijela rimske urbane vile otkriveni su početkom XX vijeka. Između 1956. i 1962. godine mozaički podovi u četiri sobe vile su u potpunosti restaurirani i konzervirani, i izgrađena je prva zaštitna nadstrešnica. Još jedan mozaički pod otkriven je 1972. godine, na kojem su takođe sprovedeni konzervatorski radovi i dodat krov. Foto: TOKO Djelimična restauracija i konzervacija svih zidova vile oko centralnog dvorišta – atrijuma – takođe je sprovedena. Rimski mozaici ukrašavaju podove četiri od pet soba u istočnom dijelu vile, kao i dvije sobe u zapadnom dijelu. U preostalim sobama postoje samo tragovi mozaičkog poda. Korišćena tehnika bila je od velikih kockica lokalnog sivog i crnog kamena, sa motivima labrisa – dvostrane sjekire porijeklom sa Krita. U istočnom krilu vile postavljen je mozaik sa biljnim motivima, koristeći kamene kockice različite veličine i boje (crvene, žute, zelene, plave, crne i bijele). U sredini se nalazi kružni medaljon koji prikazuje grčkog boga sna, Hipnosa, u obliku krilatog dječaka naslonjenoga na uzglavlje kreveta. Vjerovatno je da je ova soba bila spavaća soba vlasnika vile – dormitorijum. Geometrijski šahovski obrasci ukrašavaju mozaički pod južne sobe, a dalje se nalaze još dvije sobe sa mozaicima koji prikazuju geometrijske motive i stilizirani morski život (sipe i lignje). Smatra se da je jedna od ugaonih soba bez mozaika bila trpezarija (triclinijum), sa tipičnim rimskim ležajevima. Foto: TOKO